Bu makale, 30 Mart 2022 tarihinde forbes.com sitesinde yayınlanmıştır.
https://www.forbes.com/sites/brettknight/2022/03/30/collectors-psa-trading-cards/?sh=6cf717ec13df
Ailenizin evinin bodrumunda çürüyen 1952 Mickey Mantle kartı, pek yakında Collectors adlı yenilikçi şirket tarafından belgelenebilir, puanlanabilir, güvenli bir biçimde saklanabilir ve ardından açık artırmada satılabilir
Nat Turner, 2021 yılının Şubat ayında bir grup yatırımcıyla birlikte satın aldığı Collectors’ın California’daki merkezinin labirentvari koridorlarında dolaşırken heyecandan neredeyse ayakları yerden kesiliyor. Mavi kapüşonlu kazağı ve beyaz ayakkabılarıyla Turner, dünyanın dört bir tarafındaki koleksiyonerler ve takas meraklıları tarafından oraya gönderilmiş olan, dünyanın en değerli spor kartlarından bazılarını gösteriyor eliyle. “Üç futbol sahası kadar var bunlardan,” diyor.
Her yerde kartlar var; masaların üstünde, metal raflarda, kilitli tel çitlerin arkasına geçici olarak inşa edilmiş odalarda ve silahlı güvenlik görevlilerin koruduğu gizli bir kasada. Kartların çoğunun yüzünde bilindik isimler var, bu isimlerin büyük bir kısmı da 36 yaşındaki CEO henüz doğmamışken emekli olanlara ait: Mickey Mantle, Hank Aaron, hatta Honus Wagner, belki de dünyanın en ikonik kartı.
Bu kartlar bisiklet jantlarına takılanlardan değiller. Hobinin geçirdiği büyük değişim, Collectors’daki ortamın -bodrumda duran bir ayakkabı kutusundan çıkan kartlar için büyük bir gelişme- sterilliğini de aşıyor. Değişim, eline incelemek ve derecelendirmek üzere her gün daha fazla kart geçen Collectors’ın orijinalliği teyit etmekle görevli birimindeki 5 milyondan fazla kartla yalnızca akla hayale sığmayan kart sayısıyla da, kartların çok yakın bir zamanda 1.6 milyar dolar olarak hesaplanan değeriyle ilgili de değil. (CFO Jason Harnstein, “Müzeyle Fort Knox karışımı bir yer.” diyor şakayla karışık.)
Hayır, değişimi asıl gösteren şeyler bambaşka: Tavana ve çalışanların masalarına monte edilmiş kameralarla, kart kutularına konum takibi yapılabilmesi için takılan GPS mikroçipler. Kartlıkların üzerindeki QR kodlar ve oradan geçen her kartın yüksek çözünürlüklü fotoğrafını çeken görüntüleme cihazı sürüsü. Ve çalışanların, kartların üretim yılını, üreticisini ve hangi seri olduğunu hızlı bir biçimde belirlemelerine yarayan bilgisayarlı görü yazılımları. O 1952 Mantle kartı binaya girdiği andan sahibine geri gönderilmek üzere çıktığı ana kadar takip ediliyor ve kataloglanıyor.
Teknoloji Collectors’ı değiştirdiği kadar, yüzyıllık kart piyasasını da değiştiriyor. Forbes’a göre, yakın zamanda Collectors Universe ismini değiştiren şirket mevcut yatırımcılarından 100 milyon dolarlık yeni yatırım aldı ve böylelikle şirket değeri 4,4 milyar dolara dayandı. Bu da geçen Şubat ayındaki yaklaşık 850 milyon dolarlık satın alma fiyatından beş katlık bir artış ve iki yıl önce hisse senedinin en düşük noktasındaki piyasa değerinden 30 katlık şaşırtıcı bir sıçrama demek.
Merkezi Los Angeles’ın güneydoğusundaki Santa Ana’da yer alan Collectors, 1999 yılında bir holding olarak kuruldu fakat kökleri 1986’da kurulmuş olan Professional Coin Grading Service’e (PSGA) ve 1991’de kurulmuş olan Professional Sports Authenticator’a (PSA) dayanıyor. İki kuruluş da ister madeni para, isterse kart veya başka bir spor hatıra ürünü olsun, koleksiyon yapılan eşyaların orijinalliklerini teyit etme alanında çalışıyor. Ayrıca, madeni paralar için 1 ila 70 arası, kartlar için 1 ila 10 arası bir puan vererek fiziksel durum değerlendirmesi yapıyorlar. Müşteriler, eşyanın tahmini değerine ve bir imza içerip içermediğine bağlı olarak, PSA'e gönderilen kart başına 50 ila 12.000 dolar arasında değişen bir ücret ödüyorlar.
Bu biraz saçma gelebilir ama böyle üst kalite koleksiyon eşyalarının fiyatları fırlamış durumda ve taklitçilik çok daha ileri seviyelere geldi. İçlerinde Collectors’ın rakipleri de olan, Beckett Grading Services ve SGC gibi orijinallik kontrolü yapan şirketler piyasanın vazgeçilmez birer parçası galine geldiler. Bu iş pırlantalara verilen GIA sertifikaları, Moody’nin şirketler için belirlediği kredi notları veya Nielsen’in reyting sayılarından çok da farklı değil. Amaç bilgiyi kullanarak fırsat eşitliği sağlamak.
Kart derecelendirmesi yapanların, koleksiyonerlerin kıymetli kartlarının ne kadar nadir olduklarını öğrenebilmeleri ve onlara buna göre bir fiyat biçebilmeleri için rapor ve sicil defteri hazırlamaları bu işin bir parçası. Nicelikten ziyade niteliğe önem verme anlayışının hakim olmasıyla beraber, sektör 1980’lerin ve 1990’ların “junk wax” olarak adlandırılan, kart üreticilerinin aşırı üretim yaptığı ve fiyatların dibi gördüğü dönemi atlatabildi. Koleksiyon kartları son 20 yılı yükselişte geçirmişlerdi, ta ki pandemi başlayana kadar.
Collectors’ın kurumsal gelişimden sorumlusu genel müdür yardımcısı Nathan Wolfe, son iki yıl için “Kusursuz fırtına olarak tanımlayabileceğimiz bir dönemdi.” diyor. Enflasyon korkusu, düşük faiz ve borsanın belirsizliği yatırımcıları alternatif maddi varlıklara yönlendirdi, bu varlıkların not kağıdından da küçük dikdörtgen kartlar olmaları bir şey değiştirmedi. Girişimci Gary Vaynerchuk, rapçi Drake ve Youtuber Logan Paul gibi ünlüler ve “influencer”lar müjdeyi sosyal medyadan duyurdular. Yüz yüze yapılan buluşmaların ve davetlerin iptal olması hayranların merak duydukları konularla ilgilenmeleri için onları yeni yollar bulmaya sevk etti. Spor ayakkabılar ve NFT’ler gibi yeni koleksiyon parçaları genç nüfusu çekmeye yardımcı oldu.
Kart piyasası fırladı. Türünün tek örneği olan bir Mike Trout çaylak kartı 2020 yılının Ağustos ayında 3.9 milyona satılarak rekor kırdı fakat 5 ay sonra 5.2 milyona bir Mickey Mantle kartının, ardından bir sonraki Ağustos’ta 6.6 milyona satılan Honus Wagner kartının satılmasıyla bu rekor kırıldı. Kart piyasasının en büyük pazaryerlerinden biri olan EBay, 2020 yılında kategorinin %142 büyüdüğünü ve 2021 yılının ilk 6 ayında 2020 yılının toplamından daha fazla kart satıldığını aktardı.
Collectors CEO’su ve yönetim kurulu başkanı bu patlamaya bir açıklama daha getiriyor: Pandemi sırasında ailesinin evine dönen ve çocukluk meraklarını yeniden keşfeden genç profesyoneller. Bundan bu kadar emin olmasının sebebi, kendisinin de onlardan biri olması.
Turner, toplamda 100 milyon doların üzerinde değer biçilmiş olan 15000 adet puanlanmış kartıyla dünyanın en büyük kart koleksiyoncularından biri. Ama geçtiğimiz on yılda kart koleksiyonculuğuna hobiden ziyade yatırım amaçlı bakmaya başlamış.
2020 yılının Mart ayında kapanmalar başlayınca, Turner ailesinin yanına dönmüş ve 6 ay kadar orada kalmış. Annesi ondan evde bıraktığı eski kartları atmasını isteyince eski tutkusu geri dönmüş.
Kendisinin 2012’de kurduğu ve 2018’de sattığı (onu sağlık hizmetleri alanında Forbes’un 30 Altı 30 listesine sokan) elektronik medikal kayıt şirketi Flatiron Health’i yakında bırakacağını anlamış. Risk sermayesi yatırımları yapmaya devam etmeyi düşünüyormuş, ki zaten ardından üç arkadaşıyla Operator Partners fonunu kurmuş, fakat bir sonraki hamlesinin kartlar olmasına karar vermiş. Dikkatini PSA aracılığıyla seçtiği marka olan Collectors çekmiş. “Ya onlar olacaktı ya da hiçbir şey yapmayacaktım.” diyor.
Yalnız bir problem vardı: Şirketi almaya parası yetmiyordu. Derecelendirme hizmetine olan aşırı talep ve Alta Fox Capital’ın aktivist eylemine rağmen hisseler tavan yapmıştı. Yanına yatırımcı ararken D1 Capital Partners’la iletişime geçti, onlar da Turner’ı serbest yatırım fonu devi (ve New York Mets’in sahibi) Steve Cohen’la buluşturdular. “Bu ikili işin içine girdiği anda, agresifleşmek için yeterli yakıtımız oldu.” diyor Turner D1 ve Cohen Private Ventures için. O yılın Kasım ayında Collectors’ın yönetim kurulu grubun yaklaşık 700 milyon dolarlık teklifini onayladı.
Yalnız şirketin hisseleri öyle bir yükselişteydi ki, kısa sürede bu fiyatı aştı ve hissedarlar çoğunluğu sağlayarak anlaşmayı reddettiler. Bunun ardından yönetim kurulunu temsil görevini ihlal ettiği ve tavsiyesinde yanıltıcı tahminlerde bulunmakla suçlayan yedi hissedar dava açtı (daha sonra kendileri davadan vazgeçtiler). 2021 yılının Ocak ayında Turner’ın grubu teklifini 150 milyon dolar arttırdı ve güçbela da olsa hissedarları kazandı. Turner yine de fiyat arttıkça kendinden şüphe etmeye başladığını itiraf ediyor, anlaşmanın hala mantıklı olduğuna dair D1 tarafından ikna edilmeye ihtiyaç duymuş.
D1’in baş yatırım görevlisi, milyarder Daniel Sundheim hedef kitlenin gençlere kaymasının talebi yüksek tutacağına inanıyor ve “Bu derecelendirme şirketleri etraflarına oldukça geniş bir hendek kazarlar.” diyor. PSA’yle beraber, Collectors’ın hendeği gerçekten geniş. Rakiplerinin kendilerine özel alanları varken (örneğin Beckett modern kartlarla, SGC savaş öncesi dönemin kartlarıyla ilgilenir), daha çok eğlence sektöründe DJ Skee olarak tanınan ama aynı zamanda önemli bir kart koleksiyoneri ve Mint 10 adlı kart yatırım fonunun ortağı olan Scott Keeney’e göre standardı PSA belirliyor. PSA'nın koleksiyoncular arasında sahip olduğu saygı hakkında bir fikir edinmek için Ocak 2021'de rekor kıran Mickey Mantle satışının alıcısı olan aktör ve girişimci Rob Gough, PSA tarafından değerlendirilmiş kartların yeniden satış pazarında %30 daha değerli olduğunu tahmin ediyor.
Bazı koleksiyonerlerin PSA’in sahipleriyle ilgili şüpheleri olsa da, Gough ve daha bir çok insan iyimserdi. Turner onlardan biriydi ve şirketi temettü ödeyen halka açık bir şirketin taleplerinden kurtarmak, geç kalmış yatırımların önünü açacaktı.
PSA ve Collectors’ın yapacak çok işi vardı. Müşteriler işlem dönüş süresinden memnun değillerdi. Şirketin bir hukuk müşaviri, insan kaynakları müdürü, finansal planlama ve analiz ekibi veya ürün sorumlusu yoktu. Makine öğrenimi kullanarak puanlama yapan şirketi Genamint geçen yıl satın alındığında şirkete katılan PSA başkanı Kevin Lenane “İnternet sitemizin sunucusu bile bir toplantı odasında duruyordu.” diyor.
Talep arttıkça bu sorunlar daha da fazla dikkat çekmeye başladı. Yıllar boyunca teknolojiyi ihmal ettikten sonra şirketin artarak gelen kartlar için işe yeni derecelendirme uzmanları almak dışında pek de seçeneği kalmamıştı. Fakat işgücü piyasası çok dardı ve bu iş uzmanlık gerektiriyordu. Gelen kartlar yığılmaya başlamıştı.
Satın alım gerçekleştiği zaman PSA günde 22 bin kart derecelendirme kapasitesine sahipti ama günde neredeyse 100 bin kart geliyordu. Şirket talebi azaltmak için kart başına aldığı ücreti arttırmaya çalıştı fakat bu hamle işleri daha da zorlaştırdı. Bu sefer de insanlar fiyatlar artmadan kartlarını şirkete vermek için sıraya girdiler.
Mart ayında tek bir günde şirkete 660 bin kart geldi. “Güney Kaliforniya’nın posta servisini mahvettik. Bizi arayıp kutuları teslim edemeyeceklerini söylediler. Yanlış hatırlamıyorsam biz de kartları postaneden almak için birkaç okul servisi kiralayıp içlerine güvenlik görevlileri yerleştirdik.” diyor Turner.
Biriken kartların sayısı 13 milyonu bulunca şirket geçici depolar tuttu, yeni gelen kartlara yer açabilmek için çalışanlarını özel ofislerden çıkardı. İş yükünün altında ezilen PSA, 30 Mart gününde alt seviyelerdeki hizmetlerini durdurduğunu duyurdu. Bu karar koleksiyonerlerden büyük tepki aldı fakat şirket bu molayı hem işleri toparlamak hem de hizmetlerini bir üst seviyeye çıkarabilmek için bir fırsat olarak kullanmaya karar verdi.
Yönetim kurulu başkanı Turner’ın Temmuz ayında CEO pozisyonuna da gelmesiyle süreç hızlandı. Bünyelerine kattıkları beş yeni şirketle (Goldin açık artırma evi ve koleksiyon parçası olarak satılmak üzere bilgisayar oyunları derecelendiren WATA gibi şirketler) Collectors yeni ufuklara yelken açtı. Şirket Jersey City’de 12 bin metrekarelik bir ofis açarak, Tokyo’da bir kart toplama ofisini tam kapsamlı bir derecelendirme merkezine dönüştürerek ve halihazırda yeniden düzenlemeye gidilmiş olan 14 bin metrekarelik Santa Ana genel merkezinin yanına 3500 metrekarelik bir ofis daha ekleyerek fiziksel kapsamını da arttırdı. Ayrıca Delaware’de müşterilerin ücret karşılığında değerli kartlarını saklayabilecekleri 1000 metrekarelik bir kasa inşa ediyor.
Collectors 2022 yılında 680 yeni pozisyon açtı ve böylelikle toplam çalışan sayısını 2000’e çıkardı. Halen New York'ta yaşayan ve iki haftada bir California ofisine giden Turner, yönetim ve çalışanlar arasında gelişen bir "yukarı-aşağı kültürünü" düzeltmek için çalıştığını ve kendi masasını derecelendirme odasına yerleştirdiğini söylüyor.
Fakat asıl öncelik derecelendirmedeki sıkışıklığı aşmakta. Yeni bir şirket içi eğitim programı olan Graiding U sayesinde PSA’in artık 100’den fazla derecelendirme uzmanı var. Bu sayı satın alım sırasında 44, şirket henüz bir şirket değil de birimken 14’tü. Veri sağlayan internet sitesi GemRate’e göre, uzman sayısının artmasıyla son ayda neredeyse 750 bin adet kart derecelendiren PSA’in verimi bir önceki yıla göre üç kat arttı. Bu da onları, rakipleri 82 bin kart derecelendiren SGC ve 64 bin kart derecelendiren Beckett’ın fersah fersah ötesinde konumlandırıyor.
Turner, derecelendirmede insanların her zaman önemli bir rol oynayacağına inanırken, kendisi ve Microsoft ve Netflix gibi şirketlerden gelmiş olan yönetici ekibi, teknolojinin süreci geliştirmede büyük rol oynayacağını düşünüyor.
Collectors’ın teknoloji ve ürün ekipleri, Turner'ın eski şirketi Flatiron Health'deki Hasta Yönetimi yazılımından bir sayfa alarak Card Manager (Kart Yönetimi) adını verdikleri bir yazılım platformu oluşturuyorlar. Bunun amacı, yapay zekanın derecelendirmede çalışanları destekleyebilmesi, kartları hızlı bir şekilde tanımlaması, karşılaştırma görüntülerini çekmesi ve tanılama çalıştırması -örneğin görüntünün kart üzerindeki merkezlenmesini veya kartın boyutlarını ölçmesi. Yazılım, yüzeydeki değişiklikleri tespit etmeye yardımcı olacak benzersiz anormallikler ararken kartların "parmak izi"ni bile çıkarabilir ve bunların hepsini tek seferde yapabilir.
Kart sahipleri yeni güvenlik önlemlerine sahip olacaklar. İleride hizmete sunulacak ürünler içerisinde, bir koleksiyoncuya, profesyonel bir derecelendirme hizmetinde zaman ve para harcamak isteyip istemediğine karar verebilmeleri için evde kartlarının basitçe derecelendirebilecekleri bir uygulama yer alabilir. Koleksiyoncular ekibi ayrıca NFT'leri de düşünüyor -bunları dijital koleksiyon ürünleri olarak satmak için değil, gerçek dünyadaki öğelerin izlenmesini ve işlenmesini geliştirmek için kullanmak için.
Nihai amaç, koleksiyonculuk deneyimini yeniden dizayn etmek.
“Muhtemelen Henry Ford’un söylemediği bir Henry Ford sözü var: ‘Müşterilerime ne istediklerini sorsaydım, daha hızlı atlarımız olurdu.’ Ben de diyorum ki, ‘Arabaları düşünmeyin bile. Roketlerle başlayın.’” diyor Teknoloji İşleri Müdürü Dan Tran.
İlk geri dönüşler kuvvetli oldu. Koleksiyoncular, kombine bir işletme olarak 2021'de 300 milyon dolarlık brüt satış geliri elde etti, Goldin bu toplamın %20'sinden fazlasını oluştururken, EBITDA 150 milyon dolara yakındı. Bu rakamları, Collectors'ın halka açık bir şirket olarak Haziran 2020'de sona eren son tam mali yılındaki 78,9 milyon dolar ve 14,1 milyon dolar ile yan yana koyun.
Turner ve ekibi, Collectors dikey olarak bütünleştikçe ileride daha fazla büyüyeceğine inanıyor. İdeal senaryoda, bir müşteri PSA'e derecelendirme için bir kart verecek, onu Delaware kasasında saklayacak ve sonunda onu sürekli gönder-al yapmak zorunda kalmadan Goldin pazarında satacak. Ayrıca, başka tür parçalar için de Collectors’a gelebilecekler: madeni paralar, video oyunları ve olasılıkla aksiyon figürleri gibi diğer eşyalar. Kurumsal gelişimden sorumlu Başkan Yardımcısı Wolfe, "Her şey bir arada bir hizmet sunabiliriz." diyor.
Çığ gibi büyüyen taleple başlayan zorluklar devam ediyor. PSA alt seviyeye verdiği hizmete hala tekrar başlayamadı ve gelen kartların kabulünde kart başına 50 dolar ücret ödenen bir kura sistemi uyguluyor. Turner, önümüzdeki birkaç ay içinde normal gönderim sürecine geri dönmeyi umduğunu söylüyor, ancak yetkililer düşük kaliteli kartlar için 12 dolarlık hizmet uygulamasının artık devam edemeyeceğini kabul ediyor. Üst seviyelerde de fiyatların artması gerekebilir. Kartlar milyonlarca dolara satılırken, 10.000 dolarlık bir ücret bile Collectors için bir kartın elindeyken bir şekilde hasar görmesi riskine değmez. Ve şirket, bekleme listesini yaklaşık 5 milyon karta indirmiş olsa da, listenin tekrar şişmeye başlamayacağının garantisi yok.
Collectors, derecelendirme uzmanlarının sahte kartları yakalayacağından emin ancak özellikle Tayvan gibi yerlerde sahtecilik sürekli gelişiyor ve PSA bu tuzağa daha önce düştü. 2019’da patlak veren skandalda PWCC adlı pazaryerinde çoğu PSA tarafından derecelendirilmiş, üzerinde oynanmış kartlar satıldığı ortaya çıkmıştı.
Bir de rakipler var. SGC, PSA’in yüksek fiyatlarından, özellikle de alt seviyelerinkilerden, faydalanırken, CSG ve HGA gibi daha küçük ölçekli derecelendirme hizmeti veren kuruluşlar da paylarını arttırmayı hedefliyorlar. Yeni başlayanlar da bu furyaya katıldı. Bir yıl önce, Dallas Card Investors toplu kart gönderimi yapan, esasen koleksiyoncular ve PSA arasında bir aracı olarak çalışan bir şirketti. Şirket sahibi Bradley Crenshaw, işleri artık derecelendirme hizmeti verecek şekilde şekillendirmeye başladığını söylüyor.
Gelgelelim, en büyük risk ilerde olacak olan talep. Fiyatların hızla artması, işin bir finansal balon olduğu konusundaki endişeleri arttırdı. Bu endişeler belki de en çok Collectors’ı ilgilendiriyor çünkü kart işi son birkaç yılda kripto paraları bile geride bırakmaya başladı. Hatta bir önceki yıl gördüğümüz çılgın kart fiyatları çoktan düşmüş durumda.
Sektördeki çoğu insan, spekülatörlerin bırakmasıyla son düşüşün doğal bir düzeltme olduğunu öne sürerek ve 20 yıllık neredeyse sabit büyümeden sonra bile fiyatların geçmiş performanslarına göre yüksek kaldığına işaret ederek bu endişeleri görmezden geliyor. Bu durumun yeni normal olduğunu söylüyorlar.
Onlara inanmak için sebepler var. Girişim sermayeleri paralarını Alt, StarStock ve Whatnot gibi koleksiyonculuk startuplarına akıttılar ve Collectors’ın dışındaki yenilikçiler de sektörün altyapısını geliştiriyorlar. Rally, Otis ve Dibbs gibi startuplar artık tek kart hissesi satarak daha fazlasına maddi gücü yetmeyenleri değerli ürünler piyasasına sokuyor. Ocak ayında, spor perakendecisi Fanatics, kart üreticisi Topps'u satın aldı ve bu sayede henüz yeterli seviyeye gelmemiş olan dağıtım süreci geliştirilebilir. Yasal spor kumarlarının yaygınlaşması, tutkularına yatırım yapmanın yollarını arayan yeni müşterileri de cezbedebilir.
Collectors ekibi bu yüz yıllık sektörün temelden değişmesi anlamına gelse bile, ileride büyük gelişmeler yaşanacağını düşünüyor.
İş arkadaşları için, “Bu insanlar biraz fazla özgür.” diyor şirkete geçtiğimiz yıl katılan Operasyon Direktörü Mike West. “Asıl soru şu, bu hobi nasıl olmalı?”
